کلوئید یا گوشت اضافه بعد از جراحی گوش ( اتوپلاستی )

بعد از عمل گوش ( اتوپلاستی ) معمولا هیچ مشکل خاصی پیش نمی آید و اکثر افراد نقاهت راحت و بی دردسری را تجربه می کنند ، اما گاهی اوقات ممکن است تغییراتی در روند ترمیم زخم رخ دهد . ایجاد گوشت اضافه بعد از جراحی گوش یا همان کلوئید یکی از همین عوارض احتمالی است که در محل برش های پشت گوش ظاهر می شود . این حالت ناشی از واکنش شدید سیستم ایمنی بدن حین بازسازی پوست بوده و خوشبختانه با راهکارهای مدرن نظیر پمادهای بازسازی کننده ، تزریق کورتون یا لیزر درمانی می توان ظاهر این برجستگی ها را کنترل کرد . در ادامه این مقاله به بررسی جامع علت ها ، علائم و راهکارهای درمانی این عارضه می پردازیم .

گوشت اضافه یا کلوئید گوش چیست و چرا ایجاد می شود ؟

پاسخ بیش از حد بدن به ترمیم زخم در نواحی برش خورده باعث تولید کلاژن شده و بافتی برجسته و سفت ایجاد می کند . هنگامی که پوست پشت گوش پس از اتوپلاستی شروع به بازسازی می کند ، سلول های فیبروبلاست مسئولیت تولید رشته های کلاژن را برای اتصال مجدد بافت ها بر عهده می گیرند . در حالت طبیعی پس از بسته شدن زخم ، تولید کلاژن متوقف می شود اما در برخی افراد این روند متوقف نشده و کلاژن اضافی روی هم انباشته می شود . این تکثیر غیرعادی باعث شکل گیری اسکار برجسته می شود که ممکن است فراتر از خط برش اولیه گسترش یابد . ضخامت پوست پشت گوش و کشش وارد شده به غضروف نیز در تحریک سلول ها نقش دارند . تشخیص تفاوت میان یک اسکار هیپرتروفیک ساده و کلوئید واقعی بر عهده جراح متخصص است ، زیرا رفتار این دو در طول زمان کاملا با یکدیگر متفاوت می باشد .

علائم گوشت اضافه گوش بعد از جراحی

مشاهده برجستگی سفت و برجسته در محل برش جراحی اولین نشانه ای است که توجه فرد را به خود جلب می کند . در مراحل اولیه ، بافت تشکیل شده ممکن است قرمزی یا تغییر رنگ جزئی نسبت به پوست اطراف داشته باشد و هنگام لمس کمی حساس به نظر برسد . با مرور زمان ، این بافت حالت سخت تر و گوشتی پیدا می کند و ممکن است خارش یا سوزش خفیفی در پشت گوش احساس شود . احساس کشیدگی در ناحیه لاله گوش به ویژه هنگام خوابیدن از دیگر نشانه های شایع است . در برخی موارد ، حجم کلوئید بعد از جراحی گوش به آرامی افزایش می یابد و شکلی ناهموار ایجاد می کند . نکته مهم این است که این تغییرات بافت معمولا با درد شدید همراه نیستند و بیشتر از نظر ظاهری جلب توجه می کنند . بررسی دقیق این نشانه ها در مراحل ابتدایی باعث می شود تا مسیر کنترل و درمان بسیار ساده تر طی شود .

عوامل موثر در ایجاد گوشت اضافه

زمینه های ژنتیکی و سابقه خانوادگی مهم ترین عامل در میزان استعداد بدن برای ساخت اسکار برجسته محسوب می شوند . اصلی ترین دلایل شکل گیری گوشت اضافه بعد از جراحی گوش موارد زیر هستند :

• زمینه ژنتیکی و سابقه خانوادگی در ابتلا به اسکارهای برجسته یا کلوئید در جراحی های قبلی
• کشش بیش از حد روی بخیه ها و عدم رعایت استراحت کافی در روزهای نخست پس از عمل
• بروز عفونت های خفیف سطحی یا التهاب مزمن در محل برش که روند ترمیم طبیعی را مختل می سازد
• وارد آمدن فشار مستقیم به گوش هنگام خوابیدن یا عدم استفاده صحیح از بانداژهای فشاری

مراحل درمان گوشت اضافه بعد از جراحی زیبایی گوش

کنترل و درمان کلوئید گوش بعد از اتوپلاستی متناسب با حجم بافت و زمان شروع علائم توسط متخصص مدیریت می شود . در گام نخست ، استفاده از ورقه های سیلیکونی و پمادهای مخصوص بازسازی پوست برای کاهش برجستگی و نرم کردن بافت توصیه می گردد . اگر بافت به این درمان های موضعی پاسخ کافی ندهد ، تزریق استروئید به داخل اسکار یکی از موثرترین روش ها برای کاهش التهاب و تحلیل بردن کلاژن های اضافی است . این تزریق ها معمولا در چند جلسه به فواصل مشخص انجام می شوند تا برجستگی هم سطح پوست شود . همچنین در مواردی که بافت مقاوم تر باشد ، ترکیب لیزر درمانی و سرما درمانی یا کرایوتراپی برای کوچک کردن حجم آن به کار می رود . جراحی مجدد و برداشتن کلوئید آخرین راهکار است که تنها در موارد خاص و همزمان با درمان های پیشگیرانه انجام می شود تا از بازگشت مجدد بافت جلوگیری به عمل آید .

چه زمانی برای بررسی نشانه های گوشت اضافه گوش به متخصص مراجعه کنیم ؟

شناسایی زودهنگام تغییرات بافتی نقش تعیین کننده ای در موفقیت مراحل درمان دارد . مهم ترین نشانه هایی که نیازمند بررسی تخصصی هستند عبارتند از :

رشد غیرعادی زخم

اگر در هفته های پس از عمل متوجه شدید که خط برش پشت گوش به جای هم سطح شدن ، شروع به ضخیم شدن و پیشروی فراتر از مرزهای اولیه زخم کرده است ، این حالت می تواند نخستین هشدار برای شروع تشکیل بافت اضافی باشد .

برجستگی سفت و ناهموار

شکل گیری یک توده سفت با قوام گوشتی که هنگام لمس حالت ناهموار دارد ، نشان دهنده تجمع بیش از حد کلاژن است . این برجستگی ها به مرور زمان قوام سخت تری به خود می گیرند .

خارش و تحریک مداوم

احساس خارش ، سوزش یا کشیدگی مداوم در محل بخیه ها پس از طی شدن روزهای نخست نقاهت ، نشان دهنده فعال ماندن سلول های تولیدکننده در بافت است و باید توسط پزشک ارزیابی شود .

تغییر رنگ زخم

اگر محل زخم پس از طی شدن مرحله اولیه به جای کمرنگ شدن ، به رنگ قرمز پررنگ ، بنفش یا تیره تغییر یابد ، می تواند نشانه ای از گردش خون غیرعادی در بافت اسکار فعال باشد .

عدم بهبود یا تشدید علائم

تداوم علائم یاد شده و عدم کاهش حجم برجستگی با گذشت زمان نشان می دهد که روند ترمیم طبیعی پوست دچار انحراف شده و نیازمند مداخله درمانی تخصصی است .

روش های پیشگیری از تشکیل کلوئید بعد از جراحی زیبایی گوش

پیشگیری و مراقبت خوب بعد از جراحی گوش همواره بسیار ساده تر و موثرتر از درمان بافت های تشکیل شده است . برای کاهش ریسک بروز کلوئید بعد از جراحی گوش ، رعایت موارد پیشگیرانه زیر بسیار حیاتی و کمک کننده خواهد بود :

• استفاده منظم از هدبندهای مخصوص به مدت توصیه شده توسط جراح برای ایجاد فشار یکنواخت روی بافت و جلوگیری از برجسته شدن خط برش
• تمیز نگه داشتن محل زخم و پرهیز از دستکاری بخیه ها برای کاهش ریسک بروز التهاب و عفونت به حداقل ممکن
• خودداری از قرار گرفتن در معرض آفتاب مستقیم و استفاده از کرم های ضدآفتاب روی اسکار تازه برای جلوگیری از تیره شدن و تحریک پوست
• استفاده از ژل ها یا ورقه های سیلیکونی بلافاصله پس از کشیدن بخیه ها